حملات آمريكا به يمن در دوره ترامپ كه به مراتب شديدتر از كمپين جو بايدن عليه يمن است، دو هدف دارد: بازدارندگي از حملات دريايي حوثيها و افزايش فشار بر ايران.
به گزارش تجارت نيوز، العربي الجديد مقالهاي با عنوان «آيا كمپين درياي سرخ ترامپ ميتواند ضربهاي مهلك به حوثيهاي يمن وارد كند؟» منتشر كرده كه به تحليل حملات نظامي اخير ايالات متحده عليه حوثيها در يمن ميپردازد. به ادعاي آمريكاييها، اين حملات با هدف بازدارندگي از حملات دريايي حوثيها و افزايش فشار بر ايران انجام شده است. مقاله به بررسي تأثير اين استراتژي بر تضعيف حوثيها و پيامدهاي آن بر معادلات منطقهاي ميپردازد. اكوايران اين يادداشت را در دو بخش ترجمه كرده كه در ادامه بخش اول آن را ميخوانيد:
حملات «بيوقفه»
چهارده ماه پيش، جو بايدن، رئيسجمهور وقت ايالات متحده، پس از حملات دريايي گروه انصارالله يمن (حوثيها) در درياي سرخ و خليج عدن كه در نوامبر ۲۰۲۳ «در حمايت از غزه» آغاز شد، دستور حملات نظامي آمريكا عليه اين گروه را صادر كرد.
اگرچه حملات حوثيها در طول آتشبس غزه (از ۱۹ ژانويه تا ۱۸ مارس ۲۰۲۵) متوقف شده بود، اما تصميم اسرائيل براي قطع كمكهاي بشردوستانه به غزه در آغاز ماه مارس و از سرگيري جنگ چند هفته پس از آن، باعث شد انصارالله اعلام كند كه عمليات خود عليه كشتيهاي اسرائيلي را از سر خواهد گرفت.
با وجود اينكه حوثيها هنوز حملهاي انجام نداده بودند، دولت ترامپ در اقدامي پيشدستانه، عمليات دوره بايدن عليه اين گروه را در تاريخ ۱۵ مارس از سر گرفت. اين اقدام تنها دو روز پيش از آن صورت گرفت كه اسرائيل بمباران نوار غزه را آغاز كرد و صدها فلسطيني را به قتل رساند و عملاً به آتشبسي كه نزديك به دو ماه برقرار بود، پايان داد.
در جريان حملات آمريكا در ۱۵ مارس، بيش از ۳۰ هدف مورد اصابت قرار گرفت كه شامل مراكز توليد و ذخيرهسازي تسليحات، زيرساختهاي پهپادي، و سايتهاي فرماندهي، كنترل و آموزش در صنعا، صعده، البيضاء و رداع بود. بنا به گزارش مقامات حوثي، اين حملات ۵۳ كشته و ۹۸ زخمي بر جاي گذاشتند كه در ميان آنان غيرنظاميان نيز ديده ميشدند. مشاور امنيت ملي آمريكا، مايكل والتز، توضيح داد كه نخستين دور از حملات «چندين فرمانده حوثي را هدف قرار داد و از ميان برداشت.» ارتش آمريكا پس از ۱۵ مارس چند دور ديگر از حملات را انجام داد و شهر حديده را نيز هدف قرار داد.
هيچ نشانهاي از قصد دولت ترامپ براي توقف اين حملات ديده نميشود. در تاريخ ۱۶ مارس، وزير دفاع ايالات متحده، پيت هگسث، اعلام كرد كه اين حملات «بيوقفه» عليه حوثيها ادامه خواهد يافت، مگر اينكه انصارالله تمامي حملات دريايي خود را متوقف كند.
سرلشكر الكسوس گرينكويچ نيز روز بعد در پنتاگون به خبرنگاران گفت: «عمليات همچنان ادامه دارد و در روزهاي آينده نيز ادامه خواهد يافت تا زماني كه به اهداف رئيسجمهور دست يابيم.»
عبدالملك الحوثي، رهبر جنبش انصارالله، هشدار داد كه در صورت تداوم حملات نظامي آمريكا به يمن، اين گروه كشتيهاي آمريكايي را در درياي سرخ هدف قرار خواهد داد. او گفت: «به دشمن آمريكايي با حملات موشكي و هدف قرار دادن ناوها و كشتيهاي جنگياش پاسخ خواهيم داد.»
دفتر سياسي اين جنبش حملات نظامي آمريكا را «جنايت جنگي» توصيف كرد. يك منبع حوثي اظهار داشت كه انصارالله «اجازه نخواهد داد ترامپ در جنايت عليه مردم غزه از طريق گرسنگي و تشنگي، از دشمن صهيونيستي حمايت كند» و افزود كه حوثيها «فشارها بر صهيونيستها را افزايش خواهند داد، و اگر آمريكاييها تنش را تشديد كنند، ما نيز با تشديدي غيرمنتظره پاسخ خواهيم داد.»
حملات ترامپ به كجا خواهد انجاميد؟
حملات آمريكا كه از ۱۵ مارس آغاز شد، از لحاظ شدت بهمراتب فراتر از آن چيزي است كه سال گذشته توسط رئيسجمهور پيشين (جو بايدن) انجام شد و بيانگر تشديد قابلتوجه تنشهاست.
محمد الباشا، بنيانگذار شركت مشاوره امنيتي آمريكايي باشا ريپورت گفت: «پيام كليدي اينجا بازدارندگي است. در دوره بايدن، آمريكا بازدارندگي خود در برابر حوثيها را از دست داده بود. اكنون، رئيسجمهور ترامپ، تيم او و فرماندهي مركزي آمريكا سنتكام بهطور فعال در تلاشند تا اين توازن را بازيابند.»
او افزود: «نخستين حمله در دوره ترامپ محله الجُراف را هدف قرار داد؛ محلهاي معادل ضاحيه در لبنان براي حزبالله. تا آنجا كه من اطلاع دارم، اين نخستين بار بود كه حمله هوايي آمريكا ساختماني مسكوني را هدف قرار ميداد، كه ارزيابي شده بود توسط انصارالله استفاده ميشده – چه بهعنوان دفتر سياسي، مركز اطلاعاتي، پايگاه آموزشي يا محل گردهمايي براي برنامهريزيهاي راهبردي.»
الئونورا آردماگني، پژوهشگر ارشد مؤسسه مطالعات سياسي بينالمللي ايتاليا، نيز توضيح داد كه اين عمليات تازه عليه حوثيها با آنچه در دوران بايدن انجام ميشد، تفاوت زيادي دارد. او اشاره كرد كه اكنون، با بازگشت ترامپ به كاخ سفيد، بهنظر ميرسد كه واشنگتن و تلآويو درباره نحوه برخورد با انصارالله هماهنگي بسيار بيشتري دارند.
او گفت: «تأكيد ترامپ بر هدفگيري رهبري حوثيها، متفاوت از مواضع بايدن است كه تمركزش بيشتر بر تضعيف توان تهاجمي اين گروه و خنثيسازي تهديدهاي فوري عليه كشتيها بود. در واقع، رويكرد راهبردي و ارتباطي جديد آمريكا نسبت به حوثيها، انعكاسدهنده مواضع اسرائيل است.»
آردماگني افزود: «از سال ۲۰۲۴ تاكنون، مقامات ارشد اسرائيل بارها تهديد كردهاند كه رهبري حوثيها را “از ميان خواهند برداشت”، همانطور كه با حماس و حزبالله كردند. اين امر نشاندهنده همگرايي راهبردي روبهگسترش ميان آمريكا و اسرائيل، حتي در جبهه يمن و درياي سرخ است.»
اما هدف دولت ترامپ از بمباران يمن چندان روشن نيست. همچنين بايد ديد ايالات متحده تا چه اندازه در اين عمليات عليه حوثيها پيش خواهد رفت و براي چه مدت اين حملات را ادامه خواهد داد. برخي كارشناسان معتقدند شدت يافتن حملات آمريكا به يمن لزوماً مانع از ادامه حملات دريايي انصارالله در آينده نخواهد شد.
دكتر آندرياس كريگ، استاد مطالعات دفاعي كالج سلطنتي لندن گفت: «شدت اين حملات كاملاً متفاوت با چيزي است كه در دوره بايدن در يمن ديده بوديم، و هدف قرار دادن رهبران حوثيها نيز نوعي تشديد درگيري محسوب ميشود. اما فراتر از تضعيف توان آنها، چيز بيشتري حاصل نخواهد شد. در بهترين حالت، فقط ميتوانند توان اين گروه را كاهش دهند.»
او افزود: «بايد در نظر داشت كه اين يك اقدام محدود است و تاكنون تمام اين حملات از راه دور انجام شدهاند. اين همان حدي است كه ترامپ پيش خواهد رفت: عمليات از راه دور، بدون به خطر انداختن جان سربازان آمريكايي و با كمترين هزينه براي مالياتدهندگان. اما اين به اين معناست كه چنين عملياتي فقط براي مدت زمان محدودي قابل دوام است. حوثيها اين را ميدانند و فقط بايد مقاومت كنند، چراكه اگر اين عمليات طولاني شود و به نتيجه ملموسي نرسد، ترامپ در داخل آمريكا بسيار نامحبوب خواهد شد.»
پيامي براي ايران؟
تصميم دولت ترامپ براي تشديد حملات در يمن و هدف قرار دادن مواضع حوثيها بايد در بستر گستردهتري درك شود؛ بستر تلاشهاي كاخ سفيد براي افزايش فشار بر ايران از طريق تحريمهاي اقتصادي و اقدامات نظامي عليه گروههاي محور مقاومت ايران.
با در نظر گرفتن تمايل دولت ترامپ براي تسليم شدن ايران و وادار كردن تهران به پذيرش توافقي جديد درباره برنامه هستهاي – توافقي كه محدوديتهاي آن بهمراتب بيشتر از برنامه جامع اقدام مشترك (برجام) در سال ۲۰۱۵ باشد – بهنظر ميرسد دولت ترامپ مصمم است از ضعف كنوني محور مقاومت نهايت بهره را ببرد. در عمل، اين رويكرد به معناي حملات پيشدستانه عليه شورشيان حوثي در يمن است.
وينا عليخان، پژوهشگر انديشكده بنياد سنچري، توضيح داد: «مقامات ايران مشتاق رسيدن به توافقي با آمريكا هستند كه منجر به لغو تحريمها شود، اما حاضر نيستند بر اساس شروط ترامپ وارد گفتوگو شوند؛ شروطي كه بر سياست فشار حداكثري استوار است. تصميم ترامپ براي بمباران يمن نهتنها پيامي مستقيم به حوثيها براي توقف حملات درياييشان بود، بلكه يادآوري صريحي به تهران بود كه آمريكا در هر گفتوگوي آتي دست برتر را دارد. اين حملات پيامي روشن به ايران فرستاد؛ كه بايد براي لغو تحريمها، روابط خود با متحدان منطقهاياش را بازنگري كند. اين حملات در واقع تهديدي به ايران بود مبني بر اينكه ممكن است هدف بعدي باشد و نمايشي از توان نظامي آمريكا كه بهراحتي ميتواند عليه تهران نيز بهكار گرفته شود.»
او افزود: «ايران از اينكه مسير لغو تحريمها پيچيدهتر شود نگران است و مطمئناً نميخواهد حوثيها اين فرصت را از بين ببرند. با اين حال، ترامپ آماده است تا ميان پروندههاي منطقهاي مختلف پيوند برقرار كند و از موقعيت آسيب ديده تهران بهرهبرداري كند. روز بعد، مقامات ايراني به مسقط سفر كردند.»
دكتر اليزابت كندال، مدير كالج گيرتن در دانشگاه كمبريج، معتقد است كه ايران ممكن است «هدف بعدي در خط آتش» باشد و آنچه ترامپ انجام ميدهد فراتر از ارسال صرف پيام به تهران است. او گفت: «ميتوان اين حملات را بهمثابه پيشدرآمد، يا حتي پيششرطي براي اقدام نظامي عليه ايران دانست. تضعيف توان حوثيها، آخرين اهرم قدرتمند ايران را از بين ميبرد؛ پس از تضعيف حماس، حزبالله و سقوط دولت اسد. در چنين شرايطي، ايران گزينههاي محدودي براي پاسخ به حمله مستقيم آمريكا و اسرائيل بهمنظور جلوگيري از دستيابي به توانمندي هستهاي خواهد داشت.»
واكنش ايران
اما پرسش كليدي اينجاست: ايران چگونه به اقدامات تنشزاي دولت ترامپ عليه انصارالله در يمن پاسخ خواهد داد؟
فراتر از اظهارات تند و محكوميت رسمي حملات آمريكا به متحد نزديك خود در يمن، بهنظر ميرسد كه تهران فعلاً محتاطانه رفتار خواهد كرد. در اين مرحله، ورود ايران به درگيري مستقيم با ايالات متحده اقدامي نابخردانه است و رهبران تهران آنقدر باتجربه هستند كه در دام چنين سناريويي كه نخستوزير اسرائيل، بنيامين نتانياهو، شديداً خواهان آن است، نيفتند.
افراح ناصر، عضو غيرمقيم انديشكده مركز عربي در واشنگتن ديسي خاطرنشان كرد: «با وجود اتهاماتي كه درباره حمايت ايران از حوثيها مطرح ميشود، تهران بهطور راهبردي در حال فاصلهگيري از اين گروه است تا از واكنش تلافيجويانه آمريكا جلوگيري كند. مقامهاي ايراني اكنون بر استقلال حوثيها تأكيد ميكنند – رويكردي مشابه آنچه پيشتر نسبت به حزبالله و اسد اتخاذ كرده بودند. اين سياست، همراستا با راهبرد كليتر ايران براي حفظ «انكارپذيري» است.»
افراح ناصر توضيح داد: «با كمرنگكردن روابط [با حوثيها]، ايران از تشديد تنش با ايالات متحده اجتناب ميكند و ترجيح ميدهد روي بازيگران دولتي و مانورهاي ديپلماتيك تمركز كند تا نيروهاي غير دولتي. همانطور كه پيشتر نيز ديدهايم، زماني كه خطرات از منافع پيشي ميگيرند، ايران در روابط خود بازنگري ميكند.»
بايد در نظر داشت كه حوثيها، بهويژه در مقايسه با ديگر اعضاي محور مقاومت همچون حزبالله لبنان، نيروهاي حشد الشعبي عراق و نيروهاي شيعه افغان و پاكستاني كه در جنگ داخلي سوريه ميجنگيدند، از استقلال قابل توجهي نسبت به ايران برخوردارند.
دكتر آنل شيلاين، پژوهشگر برنامه خاورميانه در مؤسسه كوئينسي يادآور شد: «ترامپ در پلتفرم تروث سوشال ايران را تهديد كرد و گفت حملات بيشتر حوثيها بهمثابه حمله مستقيم از سوي ايران تلقي خواهد شد. اين در حالي است كه روسيه در هدفگيريها به حوثيها كمك ميكند. با اين وجود، ايران از حوثيها خواسته تنش را كاهش دهند، اما نتيجهاي حاصل نشده است.»
در نتيجه، در شرايطي كه دولت آمريكا نقش مستقل حوثيها را ناديده گرفته و بهاشتباه تصور ميكند كه ايران كنترل كامل بر انصارالله دارد – گويي آنها يك نيروي نيابتي تمامعيار هستند – واشنگتن ممكن است در قبال يمن و ايران تصميماتي بگيرد كه به پيامدهاي خطرناكتري منجر شود.
الئونورا آردماگني همچنين گفت: «بهنظر ميرسد ايران اكنون در موقعيتي ناخوشايند قرار دارد. از يكسو، ميداند كه حوثيها همراه با حشد الشعبي آخرين حلقه بازدارندگي خارجياش هستند. اما از سوي ديگر، ايران ميداند كه نميتواند كنترل كامل بر حوثيها داشته باشد، چرا كه آنها شريك هستند، نه نيروي نيابتي. واشنگتن در تلاش است با بمباران صنعا، از طريق حوثيها از تهران بازدارندگي كند. اما اين رويكرد باعث ميشود پرونده يمن به شكلي ناگسستني با ايران گره بخورد، در حالي كه بت فوروارد واشنگتن انگيزههاي داخلي حوثيها در درياي سرخ و زمينه گستردهتر بحران يمن را ناديده ميگيرد. اين موضوع تصميمگيري آمريكا را پيچيدهتر ميكند و ميتواند به خطاهاي راهبردي منجر شود.»
برچسب:
،
ادامه مطلب
امتیاز دهید:
رتبه از پنج:
0
بازدید:
